باب العزم قال اللّه تعالى : فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ « 1 » . « عزم » اوّل شروع است در حركت و مبدأ اوست ، و از اين جهت است كه گفت : [ معناه ] العزم تحقيق القصد چرا كه قصد نيّت است ، و عزم مبدأ شروع است در فعل ، و به او متحقّق مىشود قصد ؛ و امّا قوله : طوعا و كرها . پس از ظاهر ، آن است كه اكراه كرده شده را قصدى نيست از براى او . چرا كه نيّت‌كنندهء در شىء لا بدّ است از براى او از فرمان بردن و رغبت نمودن ، مگر آنكه اراده كرده شود به « كراهت » كراهت نفس را ، و او آن است كه جذب كند قلب را حقّ تعالى ، پس بيايد « 2 » او را از روى فرمان بردن و رغبت نمودن ، و منجذب شود به سوى او از روى قصد و عمد ، و در نفس كراهت بود ؛ چرا كه او مطمئن نشده است اطمينان تامّى ، و مداومت نكرده است در فرمانبردارى قلب و پيروى او ؛ پس « 3 » اكراه مىكند او را قلب در پيروى خواستن او از روى كراهت .

--> ( 1 ) . آل عمران / 159 . ( 2 ) . در نسخهء « ك » واژهء « فيجيبه » به كار رفته ، امّا گويا در نسخه‌اى كه در اختيار مترجم بوده ، تصحيف صورت گرفته و واژهء يادشده به شكل « فيجيئه » كتابت شده و در نتيجه او آن را به « پس بيايد » ترجمه كرده است . ( 3 ) . اصل : - و .